Istorijat

   Katedra  za medicinsku biohemiju Farmaceutskog fakulteta osnovana je 1947. godine pod nazivom Institut za biohemiju. U nedostatku sopstvenih prostorija, Institut je prvobitno koristio mali deo prostora Patofiziološkog instituta Medicinskog fakulteta. Da bi se ilustrovale tehničke poteškoće u to vreme, treba navesti da su potrebni rastvori pripremani u prizemlju zgrade i naknadno dopremani u prostorije Instituta, kao i da su se vežbe obavljale bez ijednog asistenta. Godine 1948. Institut je dobio vežbaonicu i tri manje laboratorije u prizemlju Patološkog instituta Medicinskog fakulteta, ali je ovaj prostor uporedo koristio i Institut za bromatologiju Farmaceutskog fakulteta. Kasnijim odvajanjem Instituta za bromatologiju u sopstvene prostorije, prostorne mogućnosti Instituta za biohemiju su se značajno poboljšale. Treba spomenuti da je Institut u pogledu opreme i u to vreme bio prilično snabdeven, tako da se praktična nastava mogla obavljati na zadovoljavajući način. U istim prostorijama je tadašnji Institut za biohemiju nastavio sa radom sve do preseljenja Farmaceutskog fakulteta u novu zgradu 1991. godine.

   Nastavu biohemije od 1946. godine držao je prof. dr Pavle Trpinac. U periodu do 1955. godine asistenti u Institutu za biohemiju bili su dr Jolanda Hojman, farmaceut Vukosava Ukropina i farmaceut Žarko Cvetković. Interesantno je pomenuti da su se u tom periodu kao novina u praktičnoj nastavi, u vidu demonstracija izvodile izvesne biološke reakcije na trudnoću, kao i novije fizičko-hemijske metode u kliničkoj laboratoriji (elektroforeza, gasna analiza krvi i dr.).

   U periodu do 1955. godine na inicijativu i uz materijalnu pomoć Farmaceutskog društva NR Srbije, Institut je organizovao nekoliko kurseva za kliničke biohemičare. Sem toga, na Institutu se specijalizovalo nekoliko vojnih pitomaca-oficira, a dva su položila specijalistički ispit. Institut je aktivno učestvovao u radu Sekcije za sanitarnu hemiju i održavao bliske veze sa kliničkim biohemičarima, koji su iz svakodnevne prakse obezbeđivali snabdevanje materijalom potrebnim za studetske vežbe. Ovi kontakti se intenzivno održavaju i danas.

   U periodu od 1955. do 1960. godine upravnici su bili prof. dr Pavle Trpinac i doc. dr Radmila Avramov. Godine 1960. za upravnika  i nastavnika biohemije izabran je prof. dr Ivan Berkeš, koji se na toj dužnosti nalazio sve do 1978. godine, kada odlazi u penziju, a čije je angažovanje u velikoj meri doprinelo unapređenju nastave, realizaciji specijalizacije iz medicinske biohemije, edukaciji nastavnog kadra i razvoju naučno-istraživačkog rada. U periodu od 1978. do 1981. godine upravnik je bio prof. dr Borivoje Kapetanović, od 1981. do 1984. godine prof. dr Jovanka Rosić, od 1984. do 1995. godine prof. dr Nada Majkić-Singh, od 1995. do 2013. godine prof. dr Slavica Spasić, a od 2013. prof. dr Zorana Jelić-Ivanović.

   U periodu od 1955. do 1960. godine asistenti su bili Žarko Cvetković, Jelica Cvetković, Borivoje Kapetanović, Jovanka Lero-Rosić, Ružica Mašić i Neda Barbača. Do 1970. godine kao asistenti ostaju samo Borivoje Kapetanović i Jovanka Rosić, kada se za asistente primaju Slavica Spasić i Nada Majkić-Singh. Kasnije su za asistente primljeni i Marina Stojanov, Zorana Jelić-Ivanović, Vesna Spasojević-Kalimanovska, Duško Mirković, Mirjana Milutinović, Aleksandra Topić, Svetlana Ignjatović, Violeta Dopsaj, Sanja Stanković, Elena Radulović, Jelena Kotur-Stevuljević i Nataša Bogavac-Stanojević. Od 2000. godine do danas za asistente su birani Aleksandra Zeljković, Aleksandra Stefanović, Jelena Vekić, Ana Ninić, Miron Sopić, Jasmina Ivanišević, Snežana Jovičić i Neda Milinković.

   U Institutu za medicinsku biohemiju od osnivanja je radilo i više tehničkih saradnika i to: Milena Vejanović, Jelena Janjić, Đurđa Simonović, Milena Nedeljković, Stoja Vavan,  Dragana Stajić, Mirjana Panjković i Verica Milanović. Danas u Institutu kao laboratorijsko tehničko osoblje rade Marina Karadžić i Vesna Stanković.

   Kao pomoćno laboratorijsko osoblje u Institutu za biohemiju radile su Đurđa Bošnjaković, Danica Milenković, Olga Paunović, Jelica Ilić, Milka Radak i Kata Kostov, a danas rade Nada Radomirović i Petra Blagojević.

   Od svog osnivanja pa do danas Katedra je radila na izvođenju i unapređivanju dodiplomske i poslediplomske nastave iz medicinske biohemije kao jedinstvena institucija u tom pogledu. Specijalizacija iz medicinske biohemije organizovano se izvodi od 1953. godine, a 1960. regulisana je zakonom kao zdravstvena specijalizacija. Od 2012. godine, na Katedri se izvodi nastava u okviru akademske specijalizacije „Biohemijska dijagnostika“. Posebna pažnja se posvećuje i izvođenju poslediplomskih magistarskih i doktorskih studija, što se ogleda u plodnom naučno-istraživačkom radu koji traje u kontinuitetu od osnivanja tadašnjeg Instituta za biohemiju do danas,  kao i u velikom broju odbranjenih magistarskih teza i doktorskih disertacija pod mentorstvom nastavnika sa Katedre. Na Katedri su realizovani i trenutno se realizuju brojni projekti koje je finansirala Republička zajednica za nauku (sada Ministarstvo za prosvetu, nauku i tehnološki razvoj RS).  Međunarodna naučna saradnja sa srodnim naučno-istraživačkim i stručnim ustanovama u zemlji i inostranstvu se intenzivno odvijala tokom celog razvoja Katedre.

   Godine 1987. sklopljen je sporazum između Farmaceutskog fakulteta i Univerzitetskog kliničkog centra na osnovu koga se nastavnicima i saradnicima stručnih predmeta Farmaceutskog fakulteta omogućava zasnivanje dvojnog ranog odnosa na poslovima laboratorijske dijagnostike i farmaceutskih delatnosti u okviru Centralne apoteke UKC. Nakon konstituisanja Kliničko-laboratorijske službe za direktora je imenovana prof. dr Nada Majkić-Singh, a u dvojnom radnom odnosu su danas prof. dr Svetlana Ignjatović, prof. dr Violeta Dopsaj i  prof. dr Duško Mirković. Kroz laboratorije Univerzitetskog kliničkog centra kao nastavnu bazu Farmaceutskog fakulteta omogućeno je izvođenje praktične nastave u kliničko-biohemijskim laboratorijama, na čemu se zasnivao novi plan studija. Na taj način prvi put je ostvareno odgovarajuće školovanje i osposobljavanje medicinskih biohemičara kako na dodiplomskom tako i  poslediplomskom nivou za potrebe svih zdravstvenih laboratorija. Republička Interesna zajednica zdravstvene zaštite imenovala je Institut za medicinsku biohemiju za stručno-metodološki centar za oblast medicinske biohemije.

   Danas Katedra za medicinsku biohemiju uspešno učestvuje u izvođenju praktične i teorijske nastave iz više predmeta na oba studijska programa. Zahvaljujući visokom nivou opremljenosti i osposobljenosti osoblja, Katedra nastavlja sa intenzivnim naučno-istraživačkim i stručnim radom i ima veoma razvijenu naučnu saradnju, kako u zemlji, tako i u inostranstvu.

           

* Podaci o istorijatu Katedre su preuzeti i adaptirani iz knjige: Majkić-Singh N, Đurđević J, Kavarić J. Razvoj medicinske biohemije u Jugoslaviji. Izdavač: Društvo medicinskih biohemičara Jugoslavije, 289 str. , 1998, ID - 49393932