Istorijat

Nastavnim planom Farmaceutskog odseka iz 1939. godine predviđen je i predmet Toksikološka hemija, ali je do osnivanja Instituta za toksikološku hemiju došlo tek po završetku Drugog svetskog rata, jer se prema nastavnom planu predmet Toksikološka hemijaizučavao na četvrtoj godini studija. Posle oslobođenja i osnivanja Farmaceutskog fakulteta, krajem 1946. godine, za prvog profesora Toksikološke hemije izabran je dr Momčilo Mokranjac. U to vreme Institut je raspolagao samo jednom malom prostorijom na Dečjoj klinici, što je onemogućavalo i praktični rad sa studentima i naučnoistraživački rad.

Preseljenjem u prostorije zgrade Patološkog instituta, 1949. godine, i zalaganjem profesora dr Momčila Mokranjca počinje razvoj Instituta za toksikološku hemiju. Institut je raspolagao jednom velikom laboratorijom za studente, laboratorijom za profesora, laboratorijom za asistente, mračnom komorom i fizičko-hemijskom laboratorijom. Kasnije, adaptacijom jednog dela hodnika, dobijena je još jedna laboratorija koja je služila za rad sa bojnim otrovima. Ugrađivanjem digestora, krajem 1952. godine, stekli su se neophodni uslovi za naučnoistraživački rad toksikološke laboratorije. Pored relativno skromne opreme, zahvaljujući angažovanju profesora i saradnika, kao i saradnje sa drugim ustanovama, objavljeni radovi bili su zapaženi i priznati na međunarodnoj naučnoj sceni.

Od osnivanja instituta, jedini profesor niz godina bio je dr Momčilo Mokranjac, osim kratkog perioda od 1948. do 1949. godine, kada je za honorarnog predavača angažovana Nikosava Medić. Prvi asistenti koji su radili u Institutu za toksikološku hemiju bili su Božidar Rašajski (1949-1954), Sava Radmić (1951-1963) i Danilo Soldatović (od 1956). U ovom periodu je, kao honorarni saradnik, bio angažovan major JNA dr Dušan Jovanović koji je obavljao praktičnu nastavu iz oblasti bojnih otrova, a koga je potom zamenio potpukovnik dr Branislav Toković. Naime, na zahtev tadašnje vojne vlasti, nastava iz bojnih otrova se predavala u okviru Toksikološke hemije od 1953. godine, a za prvog saradnika postavljen je major dr Dušan Jovanović. Kasnije, 1960. godine, za asistenta Toksikološke hemije izabran je Čedomir Petrović, koji je prethodno radio u Kliničkom centru za profesionalne bolesti, danas Institut za medicinu rada. U prevremenu, invalidsku, penziju otišao je 1988. godine kao viši stručni saradnik. U tom periodu za asistenta izabrana je 1964. godine Mirjana Nedeljković.

Posle odlaska u penziju profesora dr Momčila Mokranjca, 1964. godine, za upravnika Instituta postavljen je docent dr Danilo Soldatović. On je proširio naučnu problematiku svoga učitelja profesora dr Mokranjca i znatno doprineo razvoju struke. Svojom voljom napustio je funkciju upravnika 1979. godine. Za upravnika je, potom, izabran mr sc. pharm. Čedomir Petrović, viši stručni saradnik, a tu dužnost je od 1981. godine preuzela docent dr Mirjana Nedeljković.

U tom periodu, Institut za toksikološku hemiju bio je smešten u tzv. „staroj zgradi“, tj. zgradi Patološkog instituta. Za asistente-pripravnike izabrane su, farmaceuti, najpre Vesna Matović, zatim Dragana Vujanović, Biljana Antonijević i Mirjana Đukić.

Reformom nastave Farmaceutskog fakulteta iz 1987. godine, proširen je plan i program Toksikološke hemije i uveden novi predmet Kliničko-toksikološke analize. Matičnost iz oblasti toksikološke hemije ostvario je Farmaceutski fakultet tek 1988. godine, a iste godine usaglašeni su i planovi specijalističkih studija u zdravstvu na jugoslovenskom nivou.

Nakon završetka nove zgrade Farmaceutskog fakulteta tadašnji Zavod za toksikološku hemiju preseljen je u namenske prostorije, u kojima se danas ostvaruje nastava i delom naučnoistraživački rad. Statutom fakulteta iz 1998. godine Zavod za toksikološku hemiju ponovo menja naziv u Institut za toksikološku hemiju. Od 2006. godine nosi naziv Institut za toksikologiju akademik Danilo Soldatović, a potom Katedra za toksikologiju „Akademik Danilo Soldatović“.

Nastavni kadar podmlađuje se dolaskom farmaceuta Zorice Bulat, Marijane Ćurčić i Danijele Đukić-Ćosić, a potom Aleksandre Buha i Evice Antonijević. Odlaskom profesorke Nedeljković u penziju, 2001. godine, za upravnika Instituta za toksikološku hemiju izabrana je prof. dr Vesna Matović. Treba istaći da je 2006. godine prof. dr Danilo Soldatović izabran za dopisnog člana Francuske Akademije nauka za oblast medicine, prestižne Akademije čiji su članovi bili eminentni naučnici kao što su Gay-Lussac, Claude Bernard, Louis Pasteur, Alexander Fleming i drugi. Prof. dr Danilo Soldatović je jedini farmaceut ovih prostora koji je postao član ove Akademije.

U Institutu su kraće ili duže vreme radili tehničari: Dragić Savić (1947-1953), Bojana Skenžić (1954-1956), Đorđe Hranisavljević (1953-1957), Ljiljana Nešić (1955-1990), Vladimir Stefanović (1957-1959), Živojin Stanojević (1959-1962) i Vojislav Stevanović (1955-1980), a već duži niz godina Radica Milićević i Ljiljana Lukić; zatim spremačice: Branislava Gavrilović (1948-1966), Jelisaveta Đuričić (1949-1961), Draginja Marković (1954-1965), Đurđinka Bošnjaković (1968-1984), Gordana Nikolić (1984-2014), a danas Mirjana Sinanović i Gordana Orihan.

Toksikološka hemija bila je predviđena prvim nastavnim planom Farmaceutskog odseka u četvrtoj godini studija i izučavala se jedino na Farmaceutskom fakultetu u Beogradu u celoj bivšoj Jugoslaviji. I danas Katedra za toksikologiju „Akademik Danilo Soldatović“ Farmaceutskog fakulteta u Beogradu daje najšire obrazovanje iz oblasti toksikologije i analitike otrova, uz stalnu inovaciju znanja. Poslednjim planom i programom Farmaceutskog fakulteta definisani su obavezni, kao i brojni izborni predmeti koji se odvijaju u okviru Katedre (MF i MF-MB).

Pored osnovnih studija, organizovane su poslediplomske studije: specijalizacija po zdravstvenoj liniji, akademska specijalizacija i doktorske akademske studije.